In het kort
Een criteriumgericht interview vraagt geen uit het hoofd geleerde antwoorden. Lees de opdracht en criteria, ken je eigen portfolio en oefen het uitleggen van keuzes met concrete vindplaatsen. Bereid je voor op vervolgvragen over jouw bijdrage. Wat je precies moet tonen, hoe het gesprek verloopt en welk bewijs mag meetellen, staat in het exameninstrument.
- Lees de opdracht en criteria voordat je mogelijke gespreksonderwerpen oefent.
- Ken de vindplaatsen in je portfolio en leg je eigen keuzes uit.
- Oefen open vervolgvragen met concrete antwoorden in plaats van een script uit het hoofd.
- Vraag verduidelijking als een vraag onduidelijk is en verzin geen ontbrekend bewijs.
Begrijp de vorm voordat je oefent
Een CGI is een gesprek waarin de beoordelaar via vragen informatie zoekt bij de criteria. De vragen kunnen aansluiten op ingeleverd werk of op een voorgeschreven opdracht. Kijk eerst of jouw examen inderdaad een CGI bevat. Het overzicht van afnamevormen helpt de vormen te onderscheiden; de details staan bij het concrete examen. Een portfolio met CGI vraagt een andere voorbereiding dan een examenpresentatie met een zelfgekozen verhaal. [1]
Lees de studentinstructie en noteer wat je vooraf moet inleveren, welke stukken je tijdens het gesprek mag gebruiken en welke criteria worden beoordeeld. Ga niet af op ervaringen van studenten met een ander examen. Vraag tijdig waar je onduidelijke termen of instructies kunt laten uitleggen. Dat voorkomt dat je oefent op een verzonnen lijst vragen terwijl een verplicht bewijsstuk nog ontbreekt.
Ken je eigen werk
Neem je portfolio door alsof je iemand anders moet uitleggen wat er staat. Maak per belangrijk stuk een korte notitie: wat was de taak, wat deed ik zelf, welke keuze maakte ik en waar is het resultaat zichtbaar? Je hoeft niet iedere zin te onthouden. Het doel is dat je snel het juiste fragment vindt en in je eigen woorden kunt toelichten waarom het relevant is.
Besteed extra aandacht aan gezamenlijk werk. Beschrijf eerlijk welke stappen van jou kwamen en welke door anderen zijn uitgevoerd. Kun je een beslissing toelichten zonder de bijdrage van een ander als jouw werk te presenteren? Dat maakt je verhaal geloofwaardig en voorkomt verwarring. Als een stuk jouw bijdrage onvoldoende laat zien, kijk vóór inlevering of je volgens de instructie een contextnotitie of ander toegestaan bewijs kunt toevoegen.
Oefen vragen die om uitleg vragen
Laat iemand je open vragen stellen: ‘Waarom koos je dit?’, ‘Welk bewijs laat jouw rol zien?’ en ‘Wat veranderde na deze stap?’ Oefen een antwoord met drie onderdelen: je handeling, je reden en de vindplaats in het werk. Een kort, concreet antwoord is vaak duidelijker dan een lang algemeen verhaal. Vraag de ander door als jouw uitleg nog een stap overslaat. Zo wen je aan verduidelijking zonder een script te memoriseren.
Oefen ook om te zeggen wanneer je iets niet zeker weet. Je mag een stuk opzoeken als de instructie dat toestaat. Verzinnen om een stilte te vullen is riskant: je antwoord kan dan niet meer bij het bewijs passen. Beoordelaars horen open en neutraal vragen vanuit de criteria te formuleren. Jij kunt je vooral voorbereiden door het eigen werk te begrijpen, niet door te raden welke exacte vragen zij gaan stellen.
Zorg voor praktische rust
Controleer vooraf of je bestanden toegankelijk zijn, paginanummers kloppen en je de inleverversie bij je hebt als dat mag. Lees de afnamegegevens: tijd, plaats, benodigde identificatie en toegestane hulpmiddelen. Een zoekgeraakt bestand hoeft geen inhoudelijk probleem te zijn, maar kan je uitleg onnodig verstoren. Maak ook een korte inhoudsopgave voor jezelf. De stappen om een examenportfolio aan te leggen helpen om bewijs al tijdens de voorbereiding overzichtelijk te maken.
Tijdens het gesprek luister je eerst naar de vraag. Als je niet begrijpt welk stuk of criterium wordt bedoeld, vraag om verduidelijking. Koppel je antwoord aan wat je echt deed en verwijs naar bewijs. Je hoeft niet elk antwoord als perfecte presentatie te brengen. Het gaat om informatie waarmee de beoordelaar de voorgeschreven criteria kan toepassen. Na afloop volgt het oordeel volgens het instrument, niet volgens hoe zelfverzekerd jij je voelde.
Wat als je een vraag niet begrijpt?
Vraag rustig welk onderdeel van je werk of welke keuze de beoordelaar bedoelt. Een verduidelijkingsvraag is beter dan antwoorden op een andere vraag. Neem even tijd om het juiste fragment op te zoeken wanneer dat is toegestaan. Als je merkt dat je een detail niet meer weet, zeg wat je wél kunt onderbouwen en wijs het bijbehorende bewijs aan. Je hoeft niet te gokken. Oefen dit vooraf met iemand die open vervolgvragen stelt, zodat stilte niet meteen als een probleem voelt. Het gesprek is bedoeld om relevante informatie over je prestatie te verzamelen, niet om een vooraf ingestudeerde tekst foutloos op te zeggen.
Bronnen
- Kennispunt Onderwijs & Examinering, Begrippenlijst Onderwijs & Examinering; Regeling standaarden examenkwaliteit beroepsonderwijs 2021. De studentinstructie bepaalt de afname.